مناظرات اندیشمندان مختلف همواره لطف خاص خود را داشته است و حتی گاهی اندیشه را بیشتر به حقیقت نزدیک کرده است به همین دلیل افلاطون گفت و گو را بهترین و عالی ترین راه دریافت حقیقت می دانست.مناظره تضارب آرا را در پی دارد و آن هم به تبع حقیقت را عیان می کند مناظره ابن سینا و ابو سعید یا ابو ریحان یا گفتگوی راسل و کاپلستون در لندن از جمله مشهورات مناظرات در ذهن من اند.اما این مناظره هم لطفی دگر دارد.مناظره ای در صد و پنجاه سال پیش. یک طرف ارنست رنان اروپایی مغرور از پیشرفت علمی و مفتخر به افزونی مغرب زمین و طرف دیگر سید جمال الدین داغ دار از غم خفتگان شرق و حسرتی بر روزگار پر فروغ گذشته.اینک رنان تاریخ اکنونش را به گذشته سرایت می دهد و با تکبری بر نژاد والایش گذشته سید جمال را نفی میکند...